Suriye Demokratik Güçleri (QSD) Suriye’nin doğusunda Irak Şam İslam Devleti’nin (IŞİD) elinde kalan son toprak parçasının özgürleştirildiğini duyururken binlerce örgüt üyesi düzenlenen operasyonlar sırasında teslim oldu.

2014’te “Hilafet” ilan eden IŞİD’de bir dönem “emir” olarak görev yapan Ebu Mansur el Mağribi de teslim olan binlerce örgüt üyesinden biri. Bir süre Suriye’deki YPG hapishanelerinde tutulan ve daha sonra yargılanmak üzere Irak’a gönderilen el Mağribi idamla yargılanıyor.

Şiddet İçeren Aşırılıklar Araştırma Merkezi (ICSVE) Direktörü ve Georgetown Üniversitesi’nde psikiyatri profesörü olan Dr. Anne Speckhard’a konuşan Ebu Mansur el Mağribi, Türkiye – IŞİD ilişkilerine yönelik açıklamalar yaptı.

Örgüte 2013 yılında katılan ve ilk görevi Türkiye’den gelen yabancıları kaydederek Rakka’ya göndermek olan el Mağribi, kısa sürede örgüte gelişleri gözetlemeden sorumlu “emirliğe” yükselmiş. El Mağribi, bazıları Ankara’da olmak üzere Türkiye istihbaratıyla defalarca müzakerelerde bulunduğunu öne sürdü.

IŞİD’i temsilen Ankara’ya gittiğini iddia etmesi üzerine Dr. Speckhard’ın “IŞİD’in Türkiye Büyükelçisi” benzetmesi yaptığı Ebu Mansur el Mağribi, Ankara’da bir istihbaratçının Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın kendisiyle özel görüşme yapmak istediğini ileri sürdü.

El Mağribi, Türkiye-Suriye sınırında örgüte yönelik geçiş serbestisi sağlandığını öne sürerek “Savaşçılarımızı Türkiye’deki hastanelere götürmek için müzakereler yaptık. Bir kolaylık yapmışlardı, tedavi için gelenlerin pasaportlarına bakmıyorlardı. Her zaman açık bir kapıydı. Eğer bir ambulansımız varsa sınırı muhakkak geçiyorduk. Türkiye’deki birçok yere girebiliyorduk. Resmi kimlik sormuyorlardı. Bizim sadece haber vermemiz gerekiyordu” iddiasında bulundu.

Türkiye’yle IŞİD’in ilişkisinin “karşılıklı çıkara” dayandığını öne süren Ebu Mansur el Mağribi, 2014’te Musul’da esir alınan konsolosluk çalışanlarına karşılık yaklaşık 500 IŞİD’linin Türkiye’den salıverilerek örgüte döndüğünü ileri sürdü.

Tecrübeli bir uzman olan Dr.Speckhard, Ebu Mansur el Mağribi’nin açıklamalarını yayınlarken kimi yerde çekincelerini belirtiyor. Örneğin el Mağribi’nin özel olarak Türk hükümeti, MİT ve Erdoğan ile ailesini korumak için zaman zaman doğru olmayan açıklamalar yaptığı ortaya çıkıyor. Bu arada Ebu Mansur’un, Türkiye Cumhuriyeti’nin 2. Dünya Savaşı sonrasında kurulduğu, Sykes-Picot Anlaşmasının 100 yıl geçerli olduğu ve Erdoğan’ın 1983-87 yılları arasında Afganistan’da savaştığı yolundaki bilgilerin doğru olmadığını okurlar kolaylıkla saptayabiliyor.

Anti-terör uzmanı Dr. Speckhard’ın Ebu Mansur el Mağribi’yle yaptığı ve ABD hükümetinin resmi internet sitelerinden biri olan Homeland Security Today’de yayımlanan söyleşinin tam metin çevirisini yayınlıyoruz:

“Ebu Mansur el Mağribi, IŞİD’deyken geçirdiği 3 yılı “Rakka’da işim uluslararası vakalarla ilgilenmekti” diye açıklıyor. El Mağribi IŞİD emiri olması ve görünüşe göre “Türkiye büyükelçiliği” yapmasından önceki görevini “İşim IŞİD’in Türkiye istihbaratıyla ilişkileriydi. Bu tam olarak sınırda çalıştığım dönemde başladı” diyerek anlatıyor.

Faslı bir elektrik mühendisi olan Ebu Mansur, Suriye’ye 2013’te geldi. Daha önce mülakat yapılan diğer birçok yabancı savaşçı gibi o da Müslümanları diktatörlük rejiminin zincirlerinden kurtarmak ve İslami ideallerle yönetilen bir İslam Halifeliği kurma ümidiyle geldiğini söyledi. Kazablanka’dan İstanbul’a giderek güney sınırından Suriye’ye girdi. El Nusra’yla IŞİD arasındaki düşmanlık henüz başlamışken ilk durağı İdlib oldu. Ebu Mansur bu görüş ayrılığının IŞİD tarafında yer aldı ve örgüt tarafından Türkiye’den Suriye’ye girişleri denetleme görevine getirildi. İşi, kendisiyle aynı rüyayı paylaşan yabancı savaşçıların Türkiye’den Suriye’ye girişini sağlamaktı.

Ebu Mansur, yabancı savaşçıların IŞİD tarafından para verilen kişilerce İstanbul’dan Antep, Antakya, Urfa gibi sınır şehirlere getirilmesini “Benim işim yabancı savaşçıların Türkiye’den getirilmesi sürecini yönetmekti” sözleriyle tarif ediyor. “Bir oğuna IŞİD tarafından ödeme yapılıyordu” diyen Ebu Mansur, bu kişilerin motivasyonunun ideolojik olmadığı için diğer IŞİD üyelerinden ayırıyor. Mansur, “Türkiye tarafında çalışanların amacı paraydı” diyor. Türkiye’deki IŞİD ağları sorulduğundaysa Mansur, “Türkiye’de IŞİD’e inanıp biat eden çok sayıda insan var. Türkiye’de yaşayan IŞİD’li bireyler ve gruplar var ama ülke içinde silahlı grup bulunmuyor” şeklinde konuşuyor.

Mansur, yabancı savaşçıların nereden geldiğini açıklarken “Farklı yerlerden, çoğunluğu Kuzey Afrika’dan. Avrupalıların sayısı çok değildi, toplamda 4 bin kadar” diyor.

“Tunus’tan 13 bin, Fas’tan 4 bin. Libya’dan daha az savaşçı vardı çünkü orada kendi cepheleri var, sayıları 1000’den azdı. Tabii 2015’e kadar olan kısımdan bahsediyorum” diye ekliyor. Şaşırtıcı olmayan bir şekilde, savaşçıların kökenleri ve sayıları hakkında verdiği rakamsal veriler, IŞİD’e en çok katılımın Tunus’tan olduğu yönündeki bilgileri doğruluyor. Sayıları nasıl ezbere bildiği ilginç.

IŞİD’lilerin sayısını bu kadar iyi bilmesi nedeniyle şüphelenerek “Yani, IŞİD’in kabul bölümünde yeni üyeleri kaydeden basit bir yazmandan daha fazlasıydınız” diye soruyorum.

Ebu Mansur, “Benim işim Suriye-Türkiye sınırını korumak ve savaşçıları kabul etmekti” derken nakliyat işi yapan birisinden daha fazlası olduğunun anlaşıldığı için gülümsüyor. “Tel Abyad, Halep, İdlib ve tüm sınır noktalarında savaşçıların alınmasını gözetliyordum” diyor.

Kontrolün onda olduğu belli, dolayısıyla “Yani bir IŞİD emiriydiniz” (Amir) diyorum.

“Yakalandığı” ve gerçekte kim olduğunun anlaşıldığı için mutlu görünerek “Evet” diye itiraf ediyor:

“İlk başta gelenleri kaydediyordum, daha sonra gözetmen oldu. Ben emirdim.”

YABANCI IŞİD SAVAŞÇILARI

Türkiye üzerinden Suriye’ye giden kadınları konuşmaya başlıyoruz. “ Evli olmayan kadınlar doğrudan Rakka’daki  kadınlar merkezine gidiyorlar. Evli olanlar ise eşlerinin yanına gidiyor” diyor.

Bu evli kadınların IŞİD’in kadın misafirhanelerinde kaldığını söylüyor. “Aile oldukları için eşleri eğitimlerini bitirene kadar kalacak bir yer veriliyor” diyor. Kastettiği eğitim, IŞİD savaşçılarının silahlı eğitiminin yanı sıra yeni örgüt üyesi erkeklerin aldığı tekfir ideolojisi kapsamındaki “zorunlu şeriat eğitimi”; ki bu ideoloji bazı Müslümanlar da dahil olmak üzere kafirlere ve inanmayanlara yönelik şiddet uygulanmasını meşru kılıyor.

Ebu Mansur, kabul noktalarında doldurulan formların formatını ve içeriğini de açıklıyor. “Tecrübeniz hakkında bir formdu. Gittiğiniz ülkeler ve bunun gibi şeyler. Çok iyi hatırlamıyorum ama çok detaylıydı” diyor. “Gelenler arasında yüksek eğitimliler de vardı. Uzmanlık alanını, çalışmalarını ve bildiği dilleri yazıyorduk. Bu tür bilgiler formlarda yer alıyordu” diye devam ediyor.

Ebu Mansur’a göre, işe yerleştirmelerse eğitim kamplarında yapılan başka bir kabul işleminin ardından yapılıyor:

“Bu yerlerde IŞİD’e alımları gerçekleştiren çok güvenilen insanlar vardı. Eğer mühendissen seni bu tür bir işe yerleştiriyorlardı. İnsan kaynakları yönetimi ofisiydi. Ama tabii ki ondan farklıydı, çünkü ‘Şehit olmak istiyorum’ seçeneğimiz de vardı.”

‘ŞEHİTLER’ VE UYUYAN HÜCRE OLMAK İÇİN DÖNENLER’

“Şehit olmak istiyorum’ diyenlere ne oluyor?” diye sorduğumuzda cevaplıyor:

“Bu işlerle ilgilenen özel merkezler var.”

“2014 ve 2015’ten önce şehit olmak için gelenler bir hayli fazlaydı” diyen Ebu Mansur başlangıçta IŞİD için ölmeye gelenlerin çok daha fazla olduğunu söylüyor. Ebu Mansur “Aşağı yukarı 5 bin kişi şehit olmaya geldi. Onları o merkeze göndermedim” diyor ve ölüm görevlerine hazırlanan örgüt üyelerinin izole edilerek cesaretlendirildiğini söylüyor. Mansur şöyle devam ediyor:

“Onları sadece kayıt ediyordum ve eğitim kampına gönderiyordum. Ondan sonra Rakka’da bir merkez var. Bu merkezde kimin nerede istihdam edileceği kontrol ediliyor. O benim işim değildi.”

Ebu Mansur’a göre “şehit” adaylarının sayısı “halifelik” ilan edildiğinde azalmış:

“Rakka’da istikrar sağlandığında azalmaya başladı. Daha sonra birçoğu orada yaşamak için geldi. Şehit olmaya gelenlerin oranı azaldı.”

Örgüte katılımları hatırlamak konusundaki olağanüstü yeteneği sayesinde açıklıyor:

“2014’ten önce gelenlerin yarısı şehit olmak istiyordu. Daha sonra bu oran yüzde 20’lere düştü.”

“2014 ve 2015’te 35 bin civarında yabancı savaşçı giriş yaptı” diyor Ebu Mansur. “Ondan sonrasını bilmiyorum ama sayıları her yıl giderek azaldı” diye devam ediyor. Verdiği sayılar, uzmanların 40 bin civarında yabancı savaşçının Suriye’ye giriş yaptığı ve birçoğunun soluğu IŞİD’de aldığı yönündeki tahminleriyle örtüşüyor.

Almanya’da gözaltında tutulan IŞİD’li Harry Sarfo ve ICSV’ye konuşan bir IŞİD kaçakçısı gibi örgüt tarafından eğitilerek saldırı yapmak üzere ülkelerine gönderilenleri sorduğumuzda Ebu Mansur yanıtlıyor:

“Biz kabul noktasındaydık. Ülkelerine geri dönüp saldırı yapmalarını istemek bizim işimiz değildi. Bu Rakka’nın işiydi.”

Ancak bunun olduğunu doğruluyor. “Diğerlerini ülkelerine dönüp saldırı düzenlemeye çağıranlar vardı ama bizim işimiz bu değildi, biz kabul bölümündeydik” diye tekrarlıyor. Büyük bir kısım IŞİD’linin Avrupa’ya dönüp uyuyan hücre olduğu yönünde yapılan yorumlara biraz da gizem katarak “Ancak dönenlerin tamamı uyuyan hücre olmuyordu. Birçoğu sadece işi bıraktı. Birçok insan durumu beğenmedi ve ayrıldı” diyor. “Halep ve Rakka’da birer yönetim merkezi vardı” diyor Ebu Mansur ekliyor: “Pasaportları onlara verdim. Arşive kaydoldular.”

‘IŞİD’İN BÜYÜKELÇİSİ’ OLUŞU

Ebu Mansur, “Sınıra yönelik koalisyon saldırısının ardından Rakka’ya gittim. Doğu Suriye’de Rakka ve bunun gibi şehirlerde istikrar vardı” diyor. Söylediği dönem 2015 ve 2016’ya tekabül ediyor. Ebu Mansur’a yaralanan IŞİD’lilerin sınırı geçmesine izin verilerek Türkiye’de tedavi görmelerinin sağlanıp sağlanmadığını sorduğumuzda işler bambaşka bir hale geliyor; Ebu Mansur’un sadece bir IŞİD emiri değil, aynı zamanda bir IŞİD diplomatı olduğunu fark ediyoruz.

Ebu Mansur “Yaralanan kişiler için Türkiye istihbaratıyla IŞİD istihbaratı arasında sınır kapıları konusunda karşılıklı anlaşmalar ve bir anlayış vardı” diye devam ediyor: ” Doğrudan MİT’le toplantılar yaptık, birçok toplantı yaptık.”

Türk hükümetinden tam olarak kimlerin kendileriyle görüştüğünü sorduğumuz Ebu Mansur cevaplıyor: “Takımlar halindeydiler. Bazıları Türkiye istihbaratını temsil ediyordu, bazıları Türkiye ordusunu. 3-5 farklı grubun takımları vardı. Toplantıların çoğu Türkiye’de askeri karakollarda ya da ofislerde yapılıyordu. Duruma göre değişiyordu. Bazen her hafta buluşuyorduk. Ne olup bittiğine göre değişiyordu. Birçok toplantı sınıra yakın yerlerde yapılıyordu. Bazı toplantılar Ankara’da, bazılarıysa Antep’te yapıldı.”

Ankara’da Türk hükümetinden yetkililerle görüştüğünü söylediği zaman onu aklımızda “IŞİD Büyükelçisi” konumuna yükseltiyoruz ki pratikte yaptığı şey de buydu. “Sınırı geçmeme izin verdiler. Sınırda Türkler bana hep araba gönderiyordu ve korunuyordum. Bizden iki üç kişilik bir grup benle oluyordu. Bizim heyetin sorumlusu bendim” diyor.

Görünen o ki, Ebu Mansur Türk hükümetinin farklı güvenlik kanadındaki üst düzey yetkililerle görüşmeler yapıyordu. “Ortak çıkarlar konusu önemli bir meseleydi” diyor Ebu Mansur ve ekliyor: “Bir devlet yaratmak ve onu dünyadan ayırmak yeni bir şeydi. Görüşmeler kolay değildi. Uzun sürdü ve zaman zaman sert görüşmeler oldu.”

Bir çeşit büyükelçi olduğu fikrini reddederek “Bahsettiğiniz büyük adam ben değilim” diyor Ebu Mansur. IŞİD’de büyükelçi diye bir terim kullanmadıklarını söylüyor. Ancak devam ettikçe anlıyoruz ki IŞİD adına ulaştığı diplomatik menzil Türkiye Cumhurbaşkanı’na kadar uzanıyor. Mansur “Onunla görüşecektim ama görüşmedim. Cumhurbaşkanının istihbarat elemanlarından biri, Erdoğan’ın benimle özel görüşmek istediğini söyledi ama bu gerçekleşmedi” diyor.

Ebu Mansur, “Emirleri, Şura Meclisi temsilcisinden alıyordum; Muhammed Hudud adlı bir Iraklı. IŞİD Şurası üyeleri en yüksek yetkiye sahipti; müzakere komitesi ve delegelerden oluşuyordu’’ .Ebu Mansur, Ebubekir El Bağdadi’yle ilgili olarak da “Onu kısa bir süreliğine gördüm” diyor ki bu IŞİD’in ele geçirilemeyen lideri hakkında görüşme yaptığımız hiçbir IŞİD’linin söyleyebildiği bir şey değildi.

(Dr.Speakhard şimdiye kadar IŞİD’in 141 kadrosuyla mülakatlar yaptı).

IŞİD’İN TÜRKİYE İÇİN KULLANIŞLILIĞI

Arada bir fon yardımı ilişkisi olup olmadığını soruyoruz. “Aramızda para alışverişi yoktu” diyor Ebu Mansur ve bu ilişkinin karşılıklı çıkara dayanan bir işbirliği diplomasisi olduğunu kabul ediyor. Ebu Mansur’a göre Türkiye’nin faydasına olan şey, IŞİD’in sınır bölgesinde olması ve Türkiye’nin sınırlarıyla Suriye’nin kuzeyinde kontrol sağlamak istemesiydi. Mansur, “Aslında arzuladıkları sadece Kürtleri kontrol etmek değildi. Bütün kuzeyi istediler. Ülkenin en kuzeyindeki Kesab’dan Musul’a kadar” diyor.

“Bu Erdoğan’ın İslamcı ideolojisydi” diyen Ebu Mansur ekliyor: “Tüm Suriye’nin kuzeyini istiyorlardı. Türkiye tarafının söylediği buydu; Suriye’nin kuzeyini kontrol etmek. Çünkü gerçek arzuları buydu. Erdoğan’ın (gerçekten arzuladığının aksine) kamuoyuna yaptığı açıklamaları konuştuk. Suriye’nin bu bölümü Osmanlı eyaletlerinin bir parçası. İkinci Dünya Savaşı’nın ardından gelen anlaşma yapılmadan önce Halep ve Musul Osmanlı İmparatorluğu’nun bir parçasıydı. Bu bölgeleri kaybettikleri Sykes Picot Anlaşması yüz yıllığına imzalandı. Toplantılarımızda Osmanlı İmparatorluğu’nun yeniden kurulmasını konuştuk. Türkiye’nin vizyonu buydu.”

Ebu Mansur, Türklerle yapılan toplantılarda, bunların Erdoğan’ın vizyonu olarak masaya konduğunu, ancak tüm temsilcilerin bu görüşlere katılmadığını  söylüyor ve Türkiye’nin Suriye’deki arzularını “Bunun tüm Türk hükümetinin vizyonu olduğunu söyleyemem. Bu projeyi hayata geçirmek için müdahale etmeye karşı olan birçok kişi vardı. PKK ve Kürtleri yenmeyi deneyeceklerini söylüyorlardı. Kürtlerin birleşerek bir Kürt devleti kurmasından endişe duyduklarını söylüyorlardı ama Halep’e kadar uzanıyorlardı” sözleriyle açıklıyor.

Ebu Mansur şöyle devam ediyor: “NATO üyesi oldukları için NATO’yu kızdıramazlardı. O yüzden durumu doğrudan halledemiyorlardı ama Kürtleri de yok etmek istiyorlardı. Bu yüzden durumu IŞİD yoluyla hallederek örgütten faydalandılar.”

IŞİD tarafıyla ilgili olarak Mansur “Bu IŞİD için büyük bir faydaydı çünkü arkamızı kollayabilirlerdi. Onlarla 300 kilometre sınırımız vardı. Türkiye bizim için ilaca, yiyeceğe ve yardım adı altında gelen birçok şeye açılan kapımızdı. Kapılar açıktı” diyor.

Ancak söz Türkiye’den silah almaya gelince Ebu Mansur “Hiç kimse Türkiye hükümetini bize silah vermekle suçlayamaz çünkü farklı kaynaklardan gelen silahlarımız vardı. Aslına bakarsan Türkiye’den silah almaya ihtiyacımız yoktu” diyerek Türkiye’yi aklıyor ve ÖSO militanlarının sigara karşılığında bile silahlarını verebildiğini not düşüyor: “Rejim karşıtı Suriyelilerden silah aldık, birçok mafya ve diğer gruplar bize silah veriyordu.”

Ebu Mansur, “Suriye’de petrol, silah ve ihtiyacımız olan her şeyi almak için yeterliydi” diye devam ediyor: “Petrol gelirlerimiz ayda 14 milyon dolardan fazlaydı ve bu petrol parasının yarısı bile silah harcamalarımız için ihtiyacımız olan her şeye yetiyor da artıyordu.”

Silah için ayrılan aylık 7 milyon doların çok büyük bir para olduğunu söylediğimde Ebu Mansur “Aslına bakarsanız bu küçük bir miktar. Türkiye zaman zaman bir savaş için harcanan paranın 10 milyon dolar olduğu operasyonlar yaptı” diyor. IŞİD’in bütçesi hakkında daha fazla rakam vermesi için baskı yaptığımda Ebu Mansur 1,5 yıldır esir olduğunu ve IŞİD’in genel bütçesini artık hatırlamadığını söylüyor. Yine de bu açıklama, kulağa bir zamanlar bunu gayet iyi ve detaylı biliyormuş gibi geliyor.

TÜRKİYE SINIRINDAN GEÇMEK İÇİN YAPILAN PAZARLIKLAR

Ebu Mansur, “Savaşçılarımızı Türkiye’deki hastanelere götürmek için pazarlık yaptık. Bir kolaylık yapmışlardı – tedavi için gelenlerin pasaportlarına bakmıyorlardı. Her zaman açık bir kapıydı. Eğer bir ambulansımız varsa sınırı muhakkak geçiyorduk. Türkiye’deki birçok yere girebiliyorduk. Resmi kimlik sormuyorlardı. Bizim sadece haber vermemiz gerekiyordu” diyor.

Bunun tam olarak nasıl gerçekleştiğini sorduğumuzda Ebu Mansur yanıtlıyor: “Suriye’de hastane var, biri yaralandığı zaman bu hastane onu arabayla sınıra gönderiyor. Sınırın Türkiye tarafında ambulanslar bu kişiyi bekliyor oluyor. Beşar Esad’ı sevmeyen doktorlar vardı. Onlar bizim çocukları tedavi ettiler. MİT her kritik durumdan haberdar ediliyordu ve sınıra ambulans gönderiyorlardı. Sınıra yakın hastaneler de vardı. Kritik durumda olanlar burada tedavi ediliyordu ve MİT diğer yaralıları ihtiyaçları olan tedaviye göre Türkiye genelinde her yere gönderiyordu. Yardım etmek isteyen Türkiyeli ve Suriyeli doktorlar vardı. Dolayısıyla sınırda tedavi edecek hastaneler yoksa tedavi için Türkiye’nin iç kesimlerine gönderiliyorlardı.”

Tedavi ücretlerini kimin ödediğini sorduğumuzda Ebu Mansur “Tedavi ücretlerini IŞİD ödüyordu ama savaşçılara ücretsiz hizmet veren devlet hastaneleri de vardı. Sadece bizim savaşçılarımız için değil, bombalamalar da yaralananlar için de. Türkiye’de kaç kişi tedavi oldu bilmiyorum ama bu rutin bir uygulamaydı” diyor ve kendi bölgesi olmadığı için elinde sayısal veriler olmadığını söylüyor. Ebu Mansur, “Tek bildiğim yaralılarımız için kapıların açık olduğuydu ve onlar için ambulans gönderildiğiydi. Bu yaralılarımız için yapılan ‘devletlerarası’ bir anlaşmaydı. Bu şartları ben müzakere ettim. Yaralılar, ilaçlar ve diğer kaynakların geçişinin yanı sıra Fırat Nehri ve su konusunda da müzakerede bulundum” diyor.

SU İÇİN MÜZAKERE

Su meselesi IŞİD için hayati önemdeydi, çiftçilik yapmalarına ve barajlar yoluyla elektrik elde etmelerini sağlıyordu. Ebu Mansur “Aslında Suriye’nin Türkiye’yle saniyede 400 metreküplük bir su anlaşması vardı. Devrimden sonra suyun miktarını saniyede 150 metreküpe düşürdüler. 2014’teki müzakerelerimizden sonra yeniden 400 oldu. Elektrik enerjisi için ve hayati bir yaşam kaynağı olarak suya ihtiyacımız vardı. Kontrol edemediğimiz ve Irak’a kadar giden sular bile vardı” diyor. Mansur, “Ama suyun önemi anlaşılamıyor. Barajlar yoluyla elektrik üretmeye ihtiyacımız yok. Başka bir kaynaktan elde edebilirdik (örneğin petrol), ama suya tarım için ihtiyaç vardı. Üç baraj var. En büyüğü Tabka Barajı. 150 metreküp seviyesinde bir miktar elektrik üretebiliyorduk ama gölün seviyesi 5 metreye ulaşınca üretemiyorduk” diye devam ediyor.

Ebu Mansur “Müzakereler uzun zaman aldı” diyor. IŞİD’in su karşılığında ne verdiği sorulunca Ebu Mansur, “En önemli fayda ülkelerinin güvenli ve istikrarlı olmasıydı” diyor. IŞİD’in Türkiye’de saldırı düzenlememe konusunda taahhüt mü verdiğini soruyorum. Cevabı “Görüşmelerde Türkiye’ye saldıracağımızı söyleyemezdim. Bu gangsterlerin kullandığı dil. Ancak Türkiye’yi savaş alanından uzak tutarak onu bir düşman olarak görmediğimizi söyledim. Neden bahsettiğimizi anladılar. Birçok kez ‘Ne düşmanımızsınız, ne de dostumuzsunuz’ dedik” oluyor.

Ebu Mansur, IŞİD’in Tabka Barajı’nı diğer kaynakları gibi kendi kontrolü altında tutabilmek için hem Türkiye’yle hem de Esad’la iş yaptığını söylüyor:

“Sonunda Rakka kuşatıldığında koalisyon güçleri barajın kontrolünü sağlamaya çalıştı. Burada kontrolümüz yoktu. Tüm kapaklar kapalıydı ve su seviyesi yükseldi. Taşabileceği yönünde dedikodular çıktı ama teknik olarak bu doğru değildi. Bu meseleyi çözmek için IŞİD Esad’ın mühendislerine kapakları manuel olarak açmaları için haber gönderdi. Mühendisler arasında Esad’ın rejimine ait olan bir şirkette çalışan da vardı. Kapakları tamir edip açmaya çalışırken koalisyon güçlerinin saldırısına uğradı. Rakka’da öldü.”

PETROL SATIŞLARI

IŞİD’in petrol satışına gelince Ebu Mansur “Suriye’den çıkan petrolün büyük bölümü Türkiye’ye, küçük bir bölümü Esad’a gidiyordu” diyor. Ebu Mansur bu satışlarla ilgili olarak Türk hükümet yetkilileri ile doğrudan bir görüşmesinin olmadığını, petrol ticaretinin spontane gerçekleştiğini öne sürüyor.

Ebu Mansur’un “Bu işi yapacak bir sürü tüccar vardı ve Türkiye petrol gönderilecek tek pazardı. Onların tüccarları Türkiye’ye giden petrol için para ödüyordu” sözleri, her ne kadar Erdoğan’ın oğlunun IŞİD petrolüyle zenginleştiği iddiaları olsa da, bu ticaretin aracı tüccarlar yoluyla yapıldığını gösteriyor.

Ebu Mansur, “Suriye hükümetine giden petrol bazen boru hatlarıyla bazen kamyonlarla taşınıyordu. IŞİD’den Türkiye’ye gönderilen petrolse bizim iznimizle Türkiye’den gelen tüccarlar aracılığıyla ulaştırılıyordu. Suriye tarafından da tüccarlar geliyordu” diyor.

TÜRKİYELİ DİPLOMATLAR, ASKERLER VE VATANDAŞLAR İÇİN MÜZAKERELER

IŞİD Musul’u ele geçirdikten sonra (rehin alınan) Türk diplomatların ve işçilerin serbest bırakılması için yaptıkları müzakereleri sorduğumuzda Ebu Mansur şunları söylüyor: “Görüşmeler Suriye’de gerçekleşti. Aslında IŞİD’in Musul’a girmesi bir günde gerçekleşen bir sürpriz değildi. Bu birkaç gün sürdü ama sanıyorum Türkiye hükümeti konsoloslarına Musul’dan ayrılmamasını söyledi. Birçok Türkiyeli kamyon şoförü de o sırada Musul’daydı. Tehlikede değillerdi ama serbest bırakılmaları için bir müzakere oldu. IŞİD’in de bazı talepleri vardı. Bu zaman aldı. Konsolosluk çalışanları için fidye istemedik, tutuklularımızı istedik. MİT isimlerini biliyor.”

Ebu Mansur, konsolosluk çalışanlarına karşılık yaklaşık 500 IŞİD’linin Türkiye’den salıverilerek örgüte döndüğünü söylüyor.

Suriye’de Türkiye askerlerinin korumasına izin verilen ve 2014’te IŞİD kontrolüne geçen Süleyman Şah Türbesi bölgesiyle ilgili Ebu Mansur şunları söylüyor: “Bu onların askerlerinin yaptığı bir operasyon değildi. 6 ayda bir değişen 45 asker vardı. Onları ÖSO’lularla değiştirdiler. Türkiye türbeyi kendisi taşımış gibi yaptı ama bu sadece bir nöbetçi değişimiydi. Aynı biçimde o dönem Türkiye’yle yeni bir sorun yaratmak istemedik. Yaptığımız işe mani olurdu, o yüzden geri verdik.”

‘TÜRKİYE’NİN BATI’YLA İKİLİ OYUNU’

Ebu Mansur’a göre, Türkiye 2014’te Batı’yla ikili bir oyun oynamaya çalışıyordu: Yabancı savaşçıların Suriye’ye girişine izin vermek ama aynı zamanda bunu engellemek için önlemler alıyormuş gibi yapmak.

Ebu Mansur, “Türkiye savaşçıların geçişini kolaylaştırmak istedi” diyor:

“Sadece kontrollerinde olsun, haberleri olsun, savaşçıların nasıl girdiklerini bilsinler istediler; o yüzden bana kimin girdiğini ve nerede olduğunu sordular. Aslında Türkiye tarafı ‘Girişleri azaltmalı, Suriye’ye sokma şeklinizi değiştirmelisiniz’ dedi. Örneğin grup halinde gelmememizi çünkü bir sürü insanın girdiğinin çok açık olduğunu söylediler. Sadece bazı kapılardan giriş yapın, silahsız girin, uzun sakallarla gelmeyin, kuzeyden güneye girişiniz mümkün olduğu kadar gizli olmalı gibi şeyler söylediler.

Örneğin sakallı Avrupalılar çok dikkat çekiyordu, o yüzden gece gelip geçmeliydiler ve gizlenmek için gruplar halinde gelmemeliydiler. Avrupalılar için bu kişiden kişiye değişiyor. Eğer fark edilmeden Suriyelilerin arasına karışabilirse normal şekilde girebiliyorlardı.”

Ebu Mansur’a Avrupa ülkesi vatandaşı Araplara sahte Suriye pasaportu verip vermediğini sormadık ama röportaj yaptığımız diğer IŞİD’lilerden öğrendimiz kadarıyla IŞİD adına çalışan kişiler Avrupalılar ve diğerlerine daha Türkiye’deyken sahte Suriye pasaportu temin etti. Bu insanlar muhtemelen Ebu Mansur’un Türkiye’den Suriye’ye normal yollarla giriş yaptığını söylediği ve görünüşleri ve belgeleri sayesinde Suriye’den Türkiye’ye de meşru bir şekilde giriş yapabilen örgüt üyeleri.

“2014’te bazı kapıları Türkiye istihbaratının gözetiminde yasal olarak açtılar ve bizim insanlarımız girip çıkabildi” diyen Ebu Mansur, “Ama Suriye’ye giriş Türkiye’ye dönüşten daha kolaydı. Türkiye hareketleri kontrol ediyordu” diye belirtiyor.

Ebu Mansur, Suriyeliler gibi Suriye’ye yasal olarak giremeyenler için “kaçakçılar tarafından sağlanan spesifik bazı yollar” kullandıklarını söylüyor ve “Tabii ki IŞİD onlara para ödüyordu” diyor. Ebu Mansur bu kaçakçıların yıllarca çalıştığını hatırlatarak “Tabii ki “Türk güvenlik güçleri için de hizmet verdiler” diye ekliyor. Ancak bu kişiler IŞİD’in güvenini asla tam olarak kazanmadı çünkü sadece para için bu işteydiler. “Kaçakçı bir tüccar gibidir, bir taksici gibidir. Para ödersin ama güvenmezsin.  Mutlaka sadık olmak zorunda değil, belki Suriye tarafına bir miktar sempatisi vardır” diye konuşuyor.

ANKARA’DA BİR ‘IŞİD BÜYÜKELÇİSİ’

Ebu Mansur, “Görüşmeler bir Suriye’de, bir sonraki Türkiye’de oluyordu ve böyle devam ediyordu” diyor ve görüşmelerin sınır kapılarına yakın yerlerde yapıldığını söylüyor.

Ancak 2016’da Ebu Mansur’dan Ankara’da kendini tanıtması ve birkaç hafta kalması isteniyor. Ebu Mansur, “Bir süre Türkiye’de kalmamızı istediler, belki de Cumhurbaşkanı Erdoğan’la tanışmamız için. 2016’nın o döneminde, Mayıs ve Ağustos arasındaki Mınbiç operasyonundan önce, Türkiye IŞİD’den uzaklaşmak istiyordu. Kalmak için Ankara’ya gittim” diyor.

Aniden Ankara’ya yaptığım birçok ziyarette kaldığım otelde kalmış olabileceğinden korkarak, sesimde korkuyla hangi otelde kaldığını sordum. “Özel bir misafir oteli vardı, istihbarata ait. Sanıyorum ki merkezlerinin içinde bir yerdi, ya da bir kriz hücresidir. Bir hafta kaldım” diyor.

Yolumun bir IŞİD temsilcisiyle kesişmiş olabileceğini kafaya takmış olarak, gündüz ya da gece şehri gezmeye çıkıp çıkmadığını soruyorum. “Dışarı çıkmak istediğimde beni reddetmediler. Onların koruması altındayım. Ayrıca dinlenmek için bir hafta daha kalmak istersem bunu yapabileceğimi söylediler” diyor. Tabii ki yolumuz kesişebilirmiş…

TAMPON BÖLGE MÜZAKERESİ

Ebu Mansur, “Türkiye’yle inişler ve çıkışlar oldu” diyor. Aynı şekilde IŞİD’in içinde de birbiriyle anlaşamayan farklı fraksiyonlar vardı. Ebu Mansur, “Mınbiç’te olan bitenden sonra birçok değişiklik oldu ve IŞİD’in içinde her zaman farklı fikirler vardı. Türkiye birçok kez Suriye sınırında güvenli bölge için ayrı bir yer oluşturmayı istedi. Türkiye kontrolünde Suriyelilerin yaşaması için 10 kilometrelik bir alan istediler” iddiasında bulunuyor.

IŞİD’in bile Türkiye için bir tehdit olarak görüldüğünü fark etmek ilginç ki şu anda Suriyeli Kürtlerin tehdit olduğunu iddia ediyorlar. Ebu Mansur “Türkiye, tehlikenin uzaklaşması için sınırdan 10 kilometre geri çekilmemizi istedi. Türkiye’nin kontrolü altında olmasını ve hava sahasının kapatılmasını istediler. Bu 60 kilometre uzunluğunda ve 10 kilometre genişliğinde bir bölgeydi” diyor.

TÜRKİYE’YE YÖNELİK IŞİD SALDIRILARI

Türkiye’yle işlerin nasıl ters gitmeye başladığını ve IŞİD’in Atatürk Havalimanı, Reina Gece Kulübü’yle, Ankara ve İstanbul’da sokaklarda neden saldırı düzenlediğini soruyoruz.

“Türkiye’deki bombalama eylemleri politik değildi. Türkiye’deydim ve bu olanlarla ilgili bir ilişkimin olduğunu düşündüler. Havalimanı saldırısı olduğunda Antep’teydim” diyor Mansur: “Bunlar olduğunda IŞİD’in politik kanadının düzenlediğini düşündüler ama bu mantıklı değildi. Onlara biz oradayken mi saldıracaktık?”

Ebu Mansur “Saldırı Rakka’dan yönetildi” diyor: “Saldırı emrini IŞİD’in dış istihbaratı verdi. Ve dış istihbaratta MİT’çilerin de olduğunu düşünüyorum.  Havalimanına saldırının IŞİD’in değil, IŞİD içindeki Türk grupların faydasına olduğunu düşündüm. Ya da IŞİD ile Türkiye arasında ilişki olmasını istemeyen diğer istihbarat örgütlerinin etkisi altında kalmışlardır. Başka türlüsü kulağa hiç mantıklı gelmiyor çünkü birçok üyemiz o havalimanına uğrayarak buraya geliyor. Bu saldırı emirleri IŞİD’in içindeki MİT’çiler tarafından verildi, IŞİD’in politik kanadı tarafından değil. Erdoğan’ı yok etmek istemediler, sadece Suriye konusunda yönünü değiştirmesini istediler. Suriye’ye ve IŞİD’e saldırmak için ordusunu kullanmasını istediler. Havalimanı saldırısı onun Suriye’ye girmesi için iyi bir bahane oldu” diyor.

Ebu Mansur bunun bir komplo teorisi olmadığı konusunda ısrarlı. Irak’a götürülmeden önce YPG’nin hapishanelerinde tutulduğu sırada, Türk hükümetinin Rakka’dan 40 kişi aldığını ve bu kişilerin istihbaratçı olduğunu duyduğunu söylüyor.

Duyduklarının doğru olma ihtimali varsa da bu Türk istihbaratçıların IŞİD’le çalıştığı anlamına gelmiyor. Söz ettiği kişiler, Türk istihbaratının örgütü sürekli izlemek için yerleştirdiği kişiler olabilir. Yine de Ebu Mansur, Türkiye ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın İslamcı arzularla gizliden gizliye çalıştığında ısrar ediyor ve “Erdoğan’ın geçmişine giderseniz, 83’ten 87’ye kadar Afganistan’da bir savaşçı olduğunu görürsünüz. Bu onun üzerine yapıştı” diyor.

ALT ÜST OLMUŞ BİR İSLAMİ DEVLET RÜYASI

Ebu Mansur’un yolculuğu Fas’ta, genç bir adamken 11 Eylül olaylarını izlemesi, ABD Başkanı Bush’un dediği gibi eğer onlarla değilse onlara karşı olduğunu hissetmesiyle başladı. Müslümanlar birleşerek diktatörlere ve yabancı ülkeleri işgal eden ABD liderliğindeki koalisyonlar gibi dünya güçlerine karşı direnmeliydi. Mansur, “George Bush’un ‘Ya bizimlesiniz, ya da bize karşısınız’ demesi ve Irak’ın işgalini gördükten sonra Müslümanları kimin savunacağını aramaya başladım” diyor.

Ebu Mansur, Irak’taki El Kaide lideri Ebu Musab el Zarkavi’yi örnek almaya ve internetten militan cihatçı öğretilerini takip etmeye başladı. Ebu Mansur “Irak’ın işgali Müslümanların kalbinde Afganistan’ın işgalinden daha çok yer etti. Kendimizi o zaman hazırlamaya başladık. Savaşan çok az insan olduğumuzu biliyorduk ve kendimizi iyi hazırlamalıydık. Fas’ta direnişe kalkışan grupların yakalanması beni alarm durumuna soktu ve direnişe ne zaman başlamam gerektiği konusunda çok sabırlı olmamı sağladı” diyor.

Ebu Mansur doğru zamanın geldiğine ve Suriye’ye gidip kuruluşuna katkıda bulunacağı bir İslam devleti kurulacağına ikna olduğu 2013’e kadar bekledi.

Ebu Mansur “Müslümanları korumak ve dini görevlerimizi yerine özgürce getireceğimiz Müslüman kimliğimizi arıyorduk. Savaşma arzusu yoktu, öldürme ya da intikam eğilimi yoktu, sadece diktatörlerden kurtulmak istiyorduk. Silahı sadece başkalarının bana zarar vermemesi için kullanıyordum ve bizden güçle alınanlar ancak güçle geri kazanılabilirdi. Razı olduğumuz tüm bu yönetim biçimlerinin hiçbirini biz seçmedik” diyor.

Şimdi cezaevindeyken, adil ve iyi bir İslami devlet kurulması mümkün mü ve IŞİD’in bunu gerçekleştirme şansı var mıydı diye düşünme fırsatı buldu.

“Artık kendimi çok yorgun hissediyorum” diye itirafta bulunuyor. “Durum sizin gördüğünüz gibi değil. IŞİD’dekilerin birçoğu eğitimsiz insanlardı. Birçoğunun katılmak için bir gerekçesi vardı. Onlar bu devleti kurmak için nasıl toplandı, kim topladı, bu mesele gerçekten tuhaf” diyor gözünde hüzünlü bir ifadeyle:

“Müslümanları Suriye’deki otoriter rejimden kurtarmak için IŞİD rüyasını yarattık ve aynı duruma düştüğümüzü görünce şoke olduk. IŞİD yönetiminde diktatör gibi davranan birçok yetkili var. Esad’ı devirmek istedik ama onun yerine daha kötüsünü getirdik.”

Ebu Mansur, “Suriyelilere yönelik rejim uygulamaları çok şiddet içeriyordu. IŞİD idaresi altındaki insanlar eğitim sistemini umursamıyor. Sadece petrol çıkarmak istediler. Fakir insanları düşünmediler, yaşam seviyelerini yükseltmeyi düşünmediler. Aynı biçimde Beşar Esad’ın Baas Partisi’nin çok vahşi bir istihbarat örgütü vardı ama IŞİD bunun daha da kötüsünü kurdu.  Ayrıca insanları savaşçılar ve savaşçı olmayanlar diye ayırdılar ve savaşçı olanlar savaşçı olmayanlar gibi cezalandırılmıyordu” diyor:

“Rakka’da yerlerde cesetler görüyordunuz, köşe başlarında asılan insanlar… İdam sehpaları, elektrikle işkence… Onlar iyi insanlar değiller. Bulundukları konumdan faydalanmak istiyorlar. Her birinin kontrol sevdası var.”

“Ben güç, ya da yönetme yetkisi aramaya gelmedim” diyor Ebu Mansur; dürüstçe konuşuyor olabilir. Bir zamanlar kısa süren ama güçlü bir devlet olan IŞİD’i bir büyükelçi olarak temsil eden Ebu Mansur, güçsüz şekilde bir Irak hapishanesinde idamla yargılanıyor ve hayalleri tamamen yok olmuş durumda.


Söyleşinin orijinal halini okumak için linke tıklayın: 

https://www.hstoday.us/subject-matter-areas/terrorism-study/the-isis-ambassador-to-turkey/